Veel in deze stad - gebouwen, monumenten, straatnamen en zelfs scheepswrakken in de havenmond - herinnert aan de zeventiende eeuw, toen de Nederlanders via de VOC (Verenigde Oostindische Compagnie) vaste voet aan de grond hadden in de kuststreken van Sri Lanka. Ze verdreven in 1656 de Portugezen en zouden op den duur zelf verdreven worden door de Engelsen (1796).
Wie meer over deze historische banden van Nederland met Sri Lanka en Galle in het bijzonder wil lezen, kan terecht bij boeken van dr. Lodewijk
Wagenaar, conservator van het Amsterdams Historisch Museum.
Door de VOC werden pakhuizen gesticht, waarin specerijen (vooral kaneel) werden opgeslagen, welke daarna naar Nederland en Europa getransporteerd.
Het Fort
Dit is de bekende trekpleister van Galle. In aanleg door Portugezen gesticht, daarna versterkt door de Nederlanders. Het heeft
een uniek afwateringsysteem: via uitlaten van een halve meter tot manshoogte komt bij opkomend tij water het systeem binnen, bij eb wordt aldus het vuil naar zee meegenomen. In de loop der eeuwen is het systeem dichtgeslibd door zand en koraal. Water kon niet goed meer afgevoerd worden en in plassen konden zich muggen ontwikkelen, die malaria,
dengue (knokkelkoorts) en filariasis konden verspreiden. In 1932 veroorzaakte één en ander nog een rattenplaag.
Rond 1994/1995 is dit systeem weer toegankelijk gemaakt, mede door steun vanuit Velsen en het Ministerie van Ontwikkelingssamenwerking.
Het systeem dreigt weer door zand en koraal dicht te slibben. Er is nog geen goede oplossing gevonden om dit te verhinderen.
Het Fort met zijn unieke afwateringssysteem was reden om het op de
Werelderfgoedlijst van de UNESCO te plaatsen (World Heritage List).
Binnenin het Fort bevindt zich een Maritiem Museum, gevestigd in een oud kaneelpakhuis. Sinds 1993 bevindt zich daar een scheepsmodel uit de Nederlandse tijd, een
Statenjacht, vervaardigd door de
IJmuidenaar G.Jansen. Het statenjacht voer waarschijnlijk echter op het Noordhollands kanaal van Amsterdam naar Den Helder.
Sponsors voor de aankoop van het scheepsmodel:
Visserijmaatschappij Kennemerland Groep,
Rabobank IJmuiden, Wijsmuller Shipping en SOS Velsen.
Boven één van de toegangspoorten van het fort hangt het VOC wapen met het jaartal 1669.
Ook vindt men binnen de muren van het Fort de Nederlands Hervormde Kerk (Dutch Reformed Church).
Er bevinden zich allerlei rouwborden aan de wanden, doch ook grafstenen op de kerkvloeren met namen als Vanderstraaten en Vanderspaar. Daaruit blijkt dat weinig Nederlanders een hoge leeftijd bereikten.
In het gastenboek van de kerk treft men ook de handtekening van Prins Claus aan.
SOS Velsen heeft verschillende malen bijgedragen tot het behoud van deze kerk, welke ook een gewilde toeristische attractie is.
Ook de straatnaamgeving in het fort herinnert aan de Nederlandse tijd: o.a. de Leynbaan street. Het stratenplan is ook Nederlands: veel haaks op elkaar staande straten/straatjes. De verschillende bastions van het Fort hebben benamingen als Zwart Bastion, Akersloot Bastion, Point Utrecht Bastion, Ster Bastion. Akersloot Bastion is bijvoorbeeld vernoemd naar de geboorteplaats van de veroveraar van Galle, Coster. Maan- en Zon Bastion zijn de belangrijkste verdedigingswerken,
evenals het Ster Bastion. Het bouwmateriaal voor het Fort werd als ballast door de VOC-schepen aangevoerd.
In Velserbroek vindt men veel van deze namen in het centrum terug. Op de
Galle Promenade ligt een in 1993 geplaatste gedenksteen stedenband Velsen-Galle.
Andere SriLankaanse straatnamen in Velserbroek
zijn: Zon Bastion, Maan Bastion, Ster Bastion,
Vestingplein, Ceylon Bastion, Colombo Bastion,
Closenberg Bastion, Sri Lanka Bastion, Matara
Bastion en Clippenberg Bastion.
Tevens is aan de Galle Promenade, voor de witte flat, in maart 2000 een bord geplaatst met uitleg over de straatnaamgeving gerelateerd met Sri Lanka en Galle. De stichtingen Mooi Zo, Goed Zo (Welzijn Velsen) en
Velsen voor de Derde Wereld, met behulp van enige sponsoren, hebben voor de plaatsing van het bord gezorgd.
In februari 2009 is in de wijk
Aththiligoda een
huizenproject van de stichting 'Velsen helpt Galle'
van 38 woningen opgeleverd voor tsunami
slachtoffers. In december 2010 werd aldaar een
buurtcentrum overhandigd en twee straten zijn naar
Velsen vernoemd: Velsen Street en Santpoort Street.
Project Avondster
Het VOC-schip Avondster is in de baai van Galle gezonken. Onderwaterarcheoloog
dr. Robert Parthesius van het Amsterdams Historisch Museum (AHM), leidt, tezamen met o.a. Australiërs, Sri Lankanen op om allerlei scheepsuitrusting boven water te halen en te conserveren.
Helaas is door de tsunami op tweede kerstdag 2004 tachtig procent van de verzamelde attributen weer de zee in gespoeld. Men heeft nu een nieuwe werkruimte binnen het Fort van Galle.
Voor interessante bijzonderheden zie de website: http://cf.hum.uva.nl/galle/
|
